კინოექსპრესიონიზმი

ექსპრესიონიზმი როგორც ხელოვნების მიმდინარეობა 1910-194 წლებში გერმანიაში პირველ მსოფლიო ომამდე ჩაისახა. თავიდან ექსპრესიონიზმი, როგორც ხელოვნების მიმდინარეობა არ სცნეს და ერთ ხანს ოფიციალურადაც აკრძალეს, რადგან ერთგვარ პროტესტსაც წარმოადგენდა. მათი შემოქმედებითი კრედო უარყოფდა ნატურალიზმს და იმპრესიონიზმს.

საწყის ეტაპზე ექსპრესიონისტები ერთსულოვანნი იყვნენ და 1909 წელს გაერთიანებაც შექმნეს “ახალი კლუბი”, მაგრამ ბერლინში გამოსულმა ჟურნალებმა “შტურმი” და “აქციონი” ისინი მემარჯვენე და მემარცხენე ექსპრესიონისტებად გააცალკევა. ერთი ჯგუფი , რომელიც ჟურნალ აქციონს მიეკედლა ხელმძღვანელობდა დევიზით: “ხელოვნება ხალხისთვის”. ხოლო “შტურმს” მიკედლებული მემარჯვენე ექსპრესიონისტებისთვის დევიზი იყო: “ხელოვნება ხელოვნებისთვის”.

ექსპრესიონიზმი იყო ერთგვარი განზოგადება. ნაწარმოებში წარმოდგენილი გმირი კონკრეტული პიროვნება კი არა, ზოგადად ადამიანი იყო.

Cabinet of Dr Caligari (Arpke)

კინომაც შეითვისა ეს მიმდინარეობა და 1920 წელს, ბერლინში შეიქმნა ფილმი “დოქტორ კალიგარის კაბინეტი”. ექიმი ფსიქიატრი მონუსხავს პაციენტს და ღამით უდანაშაულო ადამიანებს ახოცინებს. ეკრანზე უსწორმასწორო სახლები, ოკრობოკრო ქუჩები, ერთმანეთზე მიბჯენილი სახლები დ დახატული ხეები ჩანს. ამ პირობითობით სავსე დეკორაციულ ქუჩებში უცნაურად ჩაცმულ-გრიმიანი ადამიანები დადიან.

მიუხედავად იმისა, რომ ექსპრესიონისტულ ფილმში უარყოფილია ბუნებრივი გარემო და ნატურალისტური ხედვა, წინა პლანზე კი სუბიექტური ხილვაა წარმოჩენილი – გასათვალისწინებელია, რომ ამ სუბიექტურად დახატულ გარემოს თავისი ალეგორიული დანიშნულებაც გააჩნდა. კარუსელის ტრიალში -ბედის ბორბალის ტრიალი იყო ნაგულისხმევი, კალიგარესა და ჩეზარეს სახით კი გერმანია თავისი ტირანიით და მკვლელით არის წარმოდგენილი.

ამავე პერიოდში გადაიღეს ფილმები “სინათლის ფიგურების კაბინეტი”(პაულ ლენი)

dr_mabuse
“დოქტორი მაბუზე, მოთამაშე”(ფრიც ლანგი). ნორბერტ ჯეკის ნოვველის პირველი ეკრანიზაცია, რომელმაც მაბუზე პოპულარულ პერსონაჟად და ტრილოგიის საწყისად აქცია.

Schreck
“ნოსფერატუ”(ფრიდრიხ მურნაუ) ჯონათან ჰარკერის ნოველის ეკრანიზაცია, ინსპირაციები დრაკულას თემაზე.

უნდა ითქვას რომ ექსპრესიონიზმი მსოფლიო კულტურაში გერმანული ქმნილებებითაა ცნობილი, საზღვარს იქეთ სუფთა ექსპრესიონისტული ფილმები არ იქმნებოდა, თუმცა ეს მიმართულება აიტაცეს რუსეთში, და ასევე საქართველოში.

Advertisements

6 thoughts on “კინოექსპრესიონიზმი

  1. გული მიგრძნობს ნოსფერატუ არ მოგეწონებოდა, კალიგარი ჯობია ფილმითაც დ პოსტერითაც.

  2. kargi iyo…
    ექსპრესიონიზმი თავის მხრივ საინტერესოა როგორც კინოხელოვნებაში , ასევე ფერწერაშიც…

    • კი ფერწერაში ბევრად უფრო საინტერესო და მდიდარია, მაგრამ ეს სხვა თემაა

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s